پروفایل برنامه ریزی و کنترل پروژه

نادر خرمی راد

درباره گواهی PSM

قبلا درباره گواهی CSM (مخفف Certified ScrumMaster) مختصری نوشته بودم. CSM شناخته شده‌ترین گواهی اسکرام (سبکی در مدیریت پروژه چابک) هست. بعضی‌ها اعتقاد دارن که PSM (مخفف Professional ScrumMaster) با وجود این‌که کمتر از CSM شناخته شده هست، قوی‌تر و قابل اتکاتره.

به تازگی گروهی از افراد علاقه‌مند و پیگیر در حوزه اسکرام، به رهبری اسد صفری، که پیش از این متولی برگزاری دوره CSM هم بودن، برای برگزاری دوره PSM هم برنامه‌ریزی کردن. برای کسب اطلاعات و ثبت نام می‌تونین به www.irpsm2011.com مراجعه کنین.

موضوع در واقع گواهی PSM I هست. این گواهی رو موسسه Scrum.Org میده که علاوه بر اون گواهی PSM II (پیشرفته‌تر)، یه گواهی برای Product Ownerها و یه گواهی دیگه برای Developerها هم داره.

برای شرکت در امتحان نیازی نیست که حتما دوره PSM رو هم گذرونده باشین، ولی تو سایتش تاکید زیادی شده که امکان موفقیت برای کسایی که دوره رونگذروندن خیلی کمه. به نظر من هم کسی که نخواد تو دوره شرکت کنه باید خیلی جدی و سنگین مطالعه کنه. علاوه بر اون، دوره CSM که یکی از معدود دوره‌هایی بوده که تو زندگیم تجربه کردم، به خاطر تسلط مدرس (هنریک نیبرگ) به شیوه تدریس، بسیار جالب، آموزنده و هیجان انگیز بود. اگه توانایی مدرس این دوره حتی نصف هنریک هم باشه، باز ارزش شرکت کردن داره. ظاهرا این مدرس هم سابقه زیادی تو کارش داره.

Scrum.Org یه منبع 17 صفحه‌ای در مورد اسکرام داره که جمع‌بندی ماجراس و به نظر من کسی که می‌خواد موضوع رو خوب بفهمه و تو امتحان هم موفق باشه حتما باید اون رو به دقت خونده باشه و فهمیده باشه. این کتاب برای یادگرفتن اسکرام مناسب نیست، فقط برای جمع‌بندی مناسبه. کتاب رو می‌تونین به رایگان از سایتش دریافت کنین.

منبع دیگه‌ای که برای این آزمون استفاده می‌شه کتاب Agile Project Management with Scrum نوشته Ken Schwaber (متولی این گواهی و از پایه‌گذارهای اسکرام) هست. کتاب خوبیه، ولی باید بدونین که کاملا مبتنی بر بررسی کیس استادی هست و ممکنه برای بعضی‌ها خیلی جالب و برای بعضی‌ها خسته کننده باشه. این کتاب رو می‌تونین از سایت‌هایی که محتوای غیر مجاز دارن دانلود کنین.

در هر حال به نظر من اگه کسی می‌خواد اسکرام رو یاد بگیره خیلی خوبه که کتاب Scrum and XP from the Trenches، نوشته هنریک نیبرگ رو هم بخونه. این کتاب رایگانه و می‌تونین از سایت InfoQ دانلودش کنین. نسخه فارسی اون هم با ترجمه اسد صفری تو همون سایت وجود داره.

یه نکته مهم رو باید در نظر داشته باشین، این‌که موفقیت در این امتحان کاملا مستلزم اینه که با ادبیات و گرایش Schwaber آشنا باشین. گرایش اون خیلی ارتودوکس و خشکه و با کسای دیگه‌ای مثل هنریک نیبرگ که خیلی با مسئله انعطاف‌پذیر برخورد می‌کنن فرق داره.

بعد از این‌که برای امتحان آماده بشین، می‌تونین امتحان آزمایشی Scrum.Org (به اسم Open Assessment) رو بدین. این امتحان 30 سواله و یک ساعت وقت داره. زمانی که برای هر سوال وجود داره بیشتر از دو برابر امتحان اصلیه و حتما باید این مسئله رو هم در نظر داشته باشین. بیشتر از یک بار این امتحان رو بدین. بعضی سوال‌های امتحان اصلی دقیقا مشابه این آزمون هستن. تو سایت گفته شده که امتحان اصلی سخت‌تر از امتحان آزمایشیه، ولی به نظر من سطحشون زیاد با هم فرق نداره.

احتمالا کسایی که برای دوره ثبت نام کرده باشن امتحان رو هم تو بسته ثبت‌نامیشون دارن. بقیه می‌تونن با پرداخت 100 دلار برای امتحان ثبت نام کنن. قیمت امتحان به مراتب کمتر از امتحان‌های دیگه‌ایه که من می‌شناسم (عموما بین 300 تا 600 دلار). اگه تو امتحان قبول نشین، برای دفعه‌های بعد باید دوباره پول بدین و ثبت نام کنین.

بعد از این‌که ثبت نام کنین، یه ایمیل به دستتون می‌رسه و ثبت نام رو تایید می‌کنه. معمولا تا کمتر از یک روز بعد ازاون، پسوردی که باید برای امتحان استفاده کنین هم به دستتون می‌رسه و از اون زمان 14 روز وقت دارین که تو امتحان شرکت کنین. بعد از این‌که امتحان تموم بشه، نتیجه بهتون اعلام می‌شه و از 7 تا 10 روز کاری بعد از اون، گواهی براتون ارسال می‌شه.

امتحان 80 سوال تستیه که یک ساعت وقت داره، نسبتا باید سریع پیش برین. بر خلاف امتحان آزمایشی، می‌تونین به سوال‌های قبلی هم برگردین و لیست سوال‌ها رو هم باز کنین. ولی نکته‌ای که باید در نظر داشته باشین اینه که لیست سوال‌ها شماره نداره و اگه مثلا جایی یادداشت کرده باشین که سوال شماره 60 نیاز به بازبینی داره، باید تو لیست سوال‌ها رو بشمرین تا برسین به 60!

نکته خوب اینه که نرم‌افزار امتحان خیلی خوب طراحی شده، طوری که اگه اینترنتتون قطع بشه و دوباره برگردین، جواب‌های قبلی سر جای خودشون باقی می‌مونن و می‌تونین امتحان رو ادامه بدین. البته تو تمام اون مدت زمانتون داره می‌گذره.

نوشته نادر خرمی راد (Nader Khorrami Rad)

گواهی های بین المللی مدیریت پروژه

چند روز پیش دوستان مطلبی رو تو گوگل ریدر شیر کرده بودن با عنوان بهترین مدارک بین‌المللی آی تی در سال 2010 که من رو به فکر انداخت مطلب مشابهی در مورد گواهی‌های بین‌المللی مدیریت پروژه بنویسم.

 

قبلش یه سوال مهم: چرا بریم دنبال گرفتن گواهی؟

به نظر خیلی‌ها این ماجرا به خاطر مدرک‌گراییه و ارزشی نداره. به نظر من هرچی که باشه، خیلی به افزایش دانش و مهارت‌هاتون کمک می‌کنه و به این خاطر خیلی با ارزشه. فقط باید مراقب باشین که اگه زیاد از حد به این ماجرا توجه کنین ممکنه از مسایل عملی فاصله بگیرین و تبدیل بشین به کارشناسی که فقط بلده حرفای قشنگ بزنه و کاری از دستش بر نمیاد!

 

گواهی‌های PMI یا Project Management Institude

  • PMP: این گواهی معروف‌ترین و معتبرترین گواهی مدیریت پروژه دنیاس و اگه می‌خواین برای تکمیل اطلاعات و مهارت‌ها و همینطور دریافت گواهی اقدام کنین، به نظر من باید اول برین سر و وقت همین مورد. این گواهی شایستگی فرد رو برای مدیریت پروژه نشون می‌ده. محدودیت سنی نداره، حداقل 3 سال سابقه کار می‌خواد، امتحان تستی داره، 35 ساعت دوره آموزشی اجباری داره و 500 تا 600 دلار هم هزینه‌ش می‌شه (با حداقل مخلفات). هر از چندی هم باید تمدیدش کنین. منبع اصلی آزمون هم که احتمالا می‌دونین استانداد پم‌باک (PMBOK) هست. نکته‌ای هم که باید قبل از هر چیز بدونین اینه که دونستن پم‌باک برای قبول شدن تو امتحان اصلا کافی نیست. در ضمن، نگران دوره اجباریش هم نباشین، هر دوره‌ای که تمام حوزه‌های مدیریت پروژه رو پوشش داده باشه و برگزار کننده هم گواهی بده که توش شرکت کردین پذیرفته می‌شه. تحریم هم نیستیم و راحت می‌تونین ثبت نام کنین و امتحان بدین. البته برای امتحان دادن باید برین به یه کشور دیگه. ترکیه، امارات، پاکستان و … تقریبا همه جا امتحانش برگزار می‌شه. امتحان رو Prometric برگزار می‌کنه، همون شرکتی که کارش امتحان گرفتنه و امتحان‌های مایکروسافتی که احتمالا به گوشتون خورده رو هم اون می‌گیره. تقریبا هر روز امتحان PMP برگزار می‌شه و راحت می‌تونین وقت رزرو کنین. بعدا یه راهنمای کامل در مورد گرفتن مدرک PMP می‌نویسم…
  • CAPM: اگه شرایط PMP شدن رو نداشته باشین، می‌تونین به جاش CAPM بشین. یک سال سابقه می‌خواد، 23 ساعت دوره آموزشی اجباری داره، هزینه‌ش هم 300 تا 400 دلار می‌شه. این گواهی رو هم باید چند وقت یه بار تمدید کرد. معمولا آدما علاقه زیادی ندارن که انرژی‌شون رو صرف گرفتن این گواهی کنن. منبع اصلی این امتحان هم پم‌باکه.
  • PgMP: این گواهی برای مدیریت طرحه، نه مدیریت پروژه. گواهی سطح بالاتری به شمار میاد و حداقل 8 سال سابقه کار می‌خواد. دوره آموزشی اجباری نداره و مثل بقیه گواهی‌های PMI باید چند وقت یه بار تمدید بشه. هزینه‌ش هم ظاهرا 1800 دلاره! منبع اصلی این امتحان پم‌باک و استاندارد مدیریت طرح PMI هست.
  • PMI-SP: این گواهی شایستگی فرد رو تو زمان‌بندی نشون می‌ده. معمولا تو سایه وجود PMP توجه چندانی به این گواهی نمی‌شه. منبع اصلی امتحان پم‌باک و استاندارد زمان‌بندی PMI هست.
  • PMI-RMP: این گواهی شایستگی فرد رو تو مدیریت ریسک نشون می‌ده. منبع اصلی امتحان پم‌باک و استاندارد مدیریت ریسک PMI هست.

 

گواهی‌های APMG

  • PRINCE2 Foundation: این گواهی سطحی مقدماتی از مدیریت پروژه که اصطلاحا به جای Project Manager بهش Project Coordinator می‌گن (هماهنگ‌کننده پروژه) رو پوشش می‌ده. تفاوت عمده‌ش با گواهی‌های دیگه اینه که نیازی به تمدید نداره. آزمونش تستیه، سابقه کار نمی‌خواد و هزینه‌ش هم حدودا معادل 300 دلار می‌شه. کلا هم گاهی‌های APMG رو بیشتر تو کشورهایی مثل انگلستان و استرالیا می‌پسندن.
  • PRINCE2 Practicioner: این گواهی سطح بالای APMG تو مدیریت پروژه‌س. امتحانش تستی نیست (سخت می‌شه!) و هزینه‌ش هم حدودا معادل 550 تا 600 دلار می‌شه.

 

گواهی‌های IPMA یا International Project Management Association

  • IPMA-D: مثل PRINCE2 Foundation برای Project Coordinator در نظر گرفته شده. حداقل یک سال سابقه کار می‌خواد، آزمون داره، حداقل 20 سال سن باید داشت و تمدید کردن هم نیاز نداره. هزینه‌ش هم مثل تمام گواهی‌های دیگه‌ای که IPMA می‌ده تو کشورهای مختلف یکسان نیست.
  • IPMA-C: برای مدیریت پروژه در نظر گرفته شده، حداقل 3 سال سابقه می‌خواد، حداقل 25 سال سن، باید تمدید بشه و تو بعضی کشورها مصاحبه هم داره.
  • IPMA-B: برای مدیریت طرح در نظر گرفته شده، حداقل 30 سال سن باید داشت و بقیه چیزهاش هم عمدتا بستگی داره به کشور.
  • IPMA-A: برای مدیریت پرتفولیوس، حداقل 35 سال سن می‌خواد و … باز هم بقیه‌ش عمدتا بستگی داره به کشور.

تو ایران هم IPMA فعاله (البته من دقیقا نمی‌دونم به چه صورتی) و هم دوره آموزشی و هم امتحان رو حداقل برای سطح C و D برگزار می‌کنه. دوره 550 هزار تومنه و هزینه امتحان ظاهرا برای سطح C می‌شه حدود 3 میلیون تومن و برای سطح D پانصد هزار تومن (اگه اشتباه نکرده باشم). سطح C مصاحبه هم داره. به این ترتیب گرفتن این گواهی‌ها هم برای ایرانی‌ها راحت می‌شه.

 

به جز این‌ها یه سری گواهی‌های دیگه هم هستن که اهمیتشون نسبتا کمتره…

گواهی‌های AIPM یا Australian Institude for Project Management

  • Level 4: عضو تیم پروژه
  • Level 5: مدیر پروژه
  • Level 6: مدیر طرح

 

گواهی‌های AMA یا American Management Association

  • Project Management Certificate

 

گواهی‌های APM یا Association for Project Management

  • Certificate International Project Manager
  • Senior Project Manager
  • Certified Project Manager
  • Associate Project Management Professional

 

گواهی‌های ASAPM یا American Society for the Advancement of Proect Management

  • Senior Management – SP
  • Resource Managers - RM
  • Project Office Manager – PO
  • Project Director – aCPM3
  • Project Manager of Large, Complex P – aCPM2
  • Project Manager of Meduim or Less-Complex Projects – aCPM1
  • Project Team Member – TM

 

علاوه بر این‌ها، می‌شه تو زمینه‌های نزدیکی مثل حوزه‌های مدیریت پروژه‌های نرم‌افزاری هم گواهی گرفت. من این گواهی‌ها رو زیاد نمی‌شناسم، ولی یکیش که معروفه و برای ایرانی‌ها هم دم دسته:

  • CSM: مخفف Certified SCRUM Master شایستگی فرد رو در هدایت تیم پروژه (چیزی شبیه به مدیر پروژه) در محیط Agile گواهی می‌کنه. دوره اجباری داره و این دوره فقط باید از دوره‌های تایید شده هم باشه و این خیلی مشکلش می‌کنه. با این حال قراره این دوره به زودی در ایران برگزار بشه، که ماجرا رو به شدت راحت می‌کنه.

 

یه کارهایی هم می‌شه تو حوزه نرم‌افزار انجام داد، مثلا:

  • MCTS, 70-632: مدیریت پروژه‌ها با پراجکت 2007. این گواهی رو مایکروسافت می‌ده
  • MCTS, 70-633: مدیریت پروژه‌های سازمانی با پراجکت سرور 2007. مایکروسافت توصیه می‌کنه که داوطلبان آزمون با PMBOK هم آشنا باشن.
  • MCTS, 70-634: مدیریت پروژه و طرح با پراجکت سرور 2007. مایکروسافت به داوطلبان این آزمون هم توصیه می‌کنه که با PMBOK آشنا باشن.

قاعدتا به زودی گواهی‌های پراجکت 2010 و پراجکت سرور 2010 هم اضافه می‌شن. هزینه این گواهی‌ها هم معمولا زیر 150 دلاره.

 

در نهایت، بعضی دانشگاه‌ها هم گواهی‌هایی حرفه‌ای (غیر آکادمیک) برای مدیریت پروژه دارن. این دوره‌ها معمولا یک ساله تموم می‌شن و اعتبار گواهی هم بستگی داره به اعتبار دانشگاه. با این حال معمولا به اندازه سه گروه گواهی معرفی شده در ابتدای این مطلب اهمیت ندارن.

 

اگه از من بخواین که بهتون روندی رو پیشنهاد بدم، نظرم اینه:

  1. اول گواهی پراجکت 2007 یا اگه بهتون قد داد 2010 رو بگیرین. برای کسی که یکی دو سال کار کرده باشه فکر می‌کنم 6 ماه تا یک سال مطالعه همزمان با کار کافی باشه. وقتی این گواهی رو بگیرین، تسلط نسبتا خوبی به نرم‌افزار پراجکت پیدا می‌کنین و این برای کار ما مهم‌ترین چیزه. یادتون نره که باید در کنارش، بعدش یا قبلش پریماورا رو هم خوب یاد بگیرین.
  2. تو مرحله بعد برین سراغ PMP. اگه دو سه سال سابقه کار داشته باشین به نظرم می‌تونین با یک تا دو سال مطالعه هدفمند در کنار کار (منظورم مطالعه‌ایه که تمام وقتتون رو به خودش اختصاص نداده) به راحتی موفق بشین. اگه سابقه‌ای در حد هفت سال داشته باشین می‌تونین با شش ماه تا یک سال و نیم مطالعه هدف‌دار و حساب‌شده موفق بشین.
  3. به نظر من تو این مرحله یا قبل از مرحله 2 (بسته به زمان‌بندی‌هاتون) اگه گواهی CSM رو هم بگیرین خوبه. گرفتنش ساده‌س و به نظر من دید جدیدی بهتون می‌ده که غیر مستقیم کمکتون می‌کنه. به نظر من 3 تا 6 ماه مطالعه براش کافیه.
  4. حالا اگه خیلی اصرار دارین که تو مسیر گرفتن گواهی پیش برین، به نظر من IPMA-C و IPMA-D رو بذارین تو برنامه‌تون، چون تو ایران راحت می‌شه براش اقدام کرد. اگه مراحلی که گفته بودم رو طی کرده باشین، به نظر من تو 6 ماه تا یک سال می‌تونین برای این آزمون آماده بشین.
  5. بعد از این‌ها می‌رسیم به گواهی‌های PRINCE2. با تجربه‌هایی که تا این مرحله به دست آوردین بیشتر از 6 ماه تا یک سال برای آمادگی آزمون لازم ندارین.
  6. دیگه کم کم داره وقت بازنشستگی‌تون می‌شه!

 

ارجاع: برای قسمت عمده لیست آزمون‌های فرعی، که توضیح ندارن، از متنی که Elzas Consultancy تهیه کرده کمک گرفتم.

نوشته نادر خرمی راد (Nader Khorrami Rad)
اشتراک مطالب سایت

با اشتراک در فرم زیر مطالب جدید برایتان ایمیل می‌شوند:

اشتراک مطالب در تلگرام