پروفایل برنامه ریزی و کنترل پروژه

نادر خرمی راد

نمودارهای سه بعدی

سوال: چه زمانی از نمودارهای سه‌بعدی استفاده کنیم؟

راستش تا حالا کسی از مخاطب‌های سایت چنین سوالی از من نپرسیده، ولی یه بار که تو دوره آموزش حین خدمت آموزش و پرورش درس می‌دادم این سوال رو زیاد ازم پرسیدن و الان هم یه گزارش پیشرفت جلومه که نمودارهاش سه‌بعدی‌ان. به این خاطره که می‌خوام به این سوال جواب بدم.

 

سوال: چه زمانی از نمودارهای سه‌بعدی استفاده کنیم؟

پاسخ: هیچوقت!

 

نمودارهای سه‌بعدی هیچ نکته مثبتی ندارن و خواناییشون هم همیشه کمتر از نمودارهای دو بعدیه. در نتیجه هیچ دلیلی نداریم که ازشون استفاده کنیم.

بعضی‌ها احساس می‌کنن نمودارهای سه‌بعدی قشنگ‌ترن و به همین خاطر ازشون استفاده می‌کنن. به نظر من قشنگ‌تر هم نیستن. از اون گذشته، اگه زیبایی براتون اهمیت داره، همیشه می‌تونین به روش‌های حرفه‌ای‌تری گزارش‌هاتون رو زیبا کنین، طوری که همراه با زیباتر شدن، خواناتر هم بشن. اگه دوست دارین تو این زمینه پیشرفت کنین، باید کتاب‌هایی که درباره Information Visualization نوشته شده رو بخونین و در این بین کتاب‌های استیفن فیو از واجبات هستن. این اسم براتون آشنا نیست؟ این آدم همونیه که نمودارهای گلوله‌ای رو ابداع کرده.

اگه می‌خواین بپرسین که “اگه نمودارهای سه‌بعدی به درد نمی‌خورن، اصلا چرا اکسل همچین چیزی داره؟”، جواب من اینه که “برای این‌که قابلیتی از نرم‌افزارهای رقیب کم نداشته باشه” و اگه بپرسین نرم‌افزارهای رقیب چرا چنین قابلیتی دارن، جواب اینه که “چون تو رقابت هر قابلیتی که ممکنه کسی به هر دلیلی بخواد ازش استفاده کنه امتیاز حساب می‌شه”.

توجه داشته باشین که خیلی از کارهایی که “می‌تونین” تو اکسل انجام بدین کارهای درستی نیستن. مثلا می‌تونین محور عمودی نمودارهاتون رو تنظیم کنین که به جای صفر از عدد بزرگ‌تری شروع بشه؛ ولی این کار حداقل تو صنف ما اصلا معنی نداره و فریب دادن مخاطب به حساب میاد.

نوشته نادر خرمی راد (Nader Khorrami Rad)

ترسیم Sparkline در اکسل

Sparkline به نمودارای کوچیکی می‌گن که تو سلول‌های اکسل کشیده می‌شن. تمام این نوع نمودارها رو می‌شه با ابزارهای معمولی اکسل هم کشید، ولی اگه صفحه‌ای با ده‌ها نمودار کوچیک داشته باشین، هم طراحیش وقت می‌گیره و هم این‌که تراز کردن و هم اندازه کردنشون خیلی سخته.

تو این مطلب دو راه برای ساخت Sparkline معرفی می‌کنم. البته راه‌های دیگه‌ای هم هست، ولی معمولا هزینه داره!

 

ابزارهای جدید اکسل 2010

اکسل 2010 چنین نمودارهایی داره. خیلی خوشحال کننده‌س.

این نمودارها تو قسمت Sparklines زبانه Insert ریبونن.

image

سلولی که می‌خواین نمودار توش قرار بگیره رو انتخاب کنین و بعد روی آیکن یکی از نمودارها کلیک کنید. با این کار کادر محاوره شکل زیر باز می‌شه:

image

تو کادر بالا محدوده اطلاعات رو انتخاب کنین و بعد روی OK کلیک کنید. نمودار به همین راحتی ساخته می‌شه!

image

شاید متوجه شده باشین که این نمودارها همه چپ به راست ترسیم می‌شن. این مسئله تو گزارش‌های فارسی یه مقدار مشکل ایجاد می‌کنه. من که زیاد گشتم، ولی هیچ گزینه‌ای برای درست کردنش نبود. با این حال همیشه راه حل‌های دیگه‌ای هم وجود داره؛ می‌تونین مقدارها رو برعکس بنویسین تا جهت نمودار عوض بشه!

برای راست به چپ کردن نمودار از ریبون Sparkline Tools| Design| Axis| Plot Data Right to Left رو فعال کنین (با تشکر از آقای محمد قلم‌کاری که این تنظیم رو بهم اطلاع دادن).

 

ابزار رایگان Sparklines for Excel

دو دلیل عمده وجود داره که به جای روش قبل، از نرم‌افزار رایگان Sparklines for Excel استفاده کنین:

  1. نمودارهای متنوع‌تری داره، از جمله نمودار گلوله‌ای
  2. تو نسخه‌های قبل از 2010 هم می‌شه ازش استفاده کرد

 

اولین قدم اینه که خود نرم‌افزار و بعد از اون راهنماش رو دانلود کنین. اگه این دوتا لینک درست کار نکردن به این معنی‌ان که عوض شدن و باید برین لینک‌ها رو از داخل صفحه اصلی نرم‌افزار دنبال کنین. باید این‌ها رو از SourceForge دانلود کنین و متاسفانه این کار رو بدون پراکسی یا VPN نمیشه انجام داد، چون مدتیه که SourceForge در کمال حماقت به ایرانی‌ها اجازه دانلود نمی‌ده.

حالا می‌تونین کار رو شروع کنین. فایلی که دانلود کردین یه فایل اکسله، می‌تونین از همون به عنوان کلیشه‌ای برای فایل‌های بعدی استفاده کنین.

تو این فایل توابع جدیدی وجود دارن که براتون نمودار می‌کشن. باید تابع رو مثل تمام توابع دیگه تو هر سلولی که دوست داشتین وارد کنین و به پارامترهاش مقدار بدین تا نمودار تو همون سلول کشیده بشه. توابعی که برای من جالبن این‌ها هستن:

  • LineChart
  • BarChart
  • BulletChart
  • PieChart

 

شکل زیر یه صفحه اکسله که توش تعدادی نمودار گلوله‌ای ترسیم شده، اون هم تو کمتر از یک دقیقه. اگه قبلا مطلبی که درباره ترسیم نمودارهای گلوله‌ای نوشته بودم رو خونده باشین می‌دونین که ساختن این نمودارها یه کم وقت می‌گیره.

 image

EV پیشرفت واقعی و PV پیشرفت برنامه‌ریزی شده‌س. ستون سوم نسبت EV به PV رو با نمودار دایره‌ای نشون می‌ده. می‌شه به این مقدار گفت میزان تحقق، یعنی مقداری از پیشرفت برنامه‌ریزی شده که محقق شده. این نمودارها با تابع PieChart ترسیم شدن. آخرین ستون هم نمودارهای گلوله‌ایه؛ پس‌زمینه تیره پیشرفت برنامه‌ریزی شده‌س و میله‌های مشکی پیشرفت واقعی. تمام نمودارها از صفر تا 100٪ ترسیم شدن. برای ترسیم اون‌ها از تابع BulletChart استفاده کردم.

اگه اندازه سلول‌ها رو عوض کنین نمودارها خودکار اصلاح نمی‌شن. برای اصلاح شدنشون Ctrl+Alt+F9 رو بزنین.

 

با این ابزارها خیلی راحت می‌شه داشبوردهای اطلاعاتی و گزارش‌های کم حجم، خوانا و زیبایی تولید کرد. به نظر من حتما آزمایشش کنین.

نوشته نادر خرمی راد (Nader Khorrami Rad)

نام مناسب برای Bullet Graph

این مدت نامه‌نگاری‌هایی با استیفن فیو کردم درباره برگردان Bullet Graph به فارسی. نتیجه نهایی این شد که همون اسم “نمودار گلوله‌ای” بهترین انتخابه. بنابر این از این به بعد از همین اسم استفاده خواهم کرد.

پ.ن.1. دو پروژه جدید گرفتم، چند روزی ماموریت بودم و الان هم به همون خاطر کارهام خیلی فشرده شدن. این مسئله باعث شده تعداد زیادی از نامه‌های شما رو دستم بمونه. دارم به تدریج نامه‌ها رو جواب می‌دم، ولی ظاهرا چند روزی طول می‌کشه تمومشون کنم. هر 5 نامه‌ای هم که جواب می‌دم حداقل یه نامه جدید میرسه تو صف!

پ.ن.2. دوستان زیادی لطف کردن و در مورد ماجرای ورک‌شاپ‌های کتاب پراجکت 2010 بهم ایمیل زدن. از توجه همه تشکر می‌کنم. امیدوارم محصول نهایی برای همه کاربردی باشه و بهتون اطمینان می‌دم که اون رو فدای کمبود وقت یا مسایل قراردادی نخواهم کرد.

نوشته نادر خرمی راد (Nader Khorrami Rad)

ترسیم Bullet Graph در اکسل

قبلا خیلی تبلیغ Bullet Graph رو کرده بودم. معادل فارسی جالبی هم براش به نظرم نرسیده، اگه چیزی به نظرتون می‌رسید خوشحال می‌شم بهم بگین.

این نمودار ابداع Stephen Few، استاد بزرگِ بصری‌سازی اطلاعاته. یه کتاب خیلی خوب هم داره که تو فکرم ترجمه کنم.

بگذریم. بولت گراف اینه:

 

 image

 

از این نمودار تو داشبوردها و گزارش‌های مدیریتی زیاد استفاده می‌شه، چون خطای بصری ایجاد نمی‌کنه و حجم اطلاعاتی که ارائه می‌کنه به سطحی که اشغال می‌کنه خیلی بالاتر از نمودارهای دیگه‌ای مثل نمودار دایره‌ایه. از شما چه پنهون، به نظر من خیلی هم شیکه!

برای ساخت نمودار دو روش استفاده می‌کنم. یکی از اون‌ها برای نمودارهای تکی مناسب‌تره و اونیکی برای نمودارهای گروهی.

 

شیوه ترسیم نمودارهای تکی:

فرض کنین می‌خوایم نمودار رو برای این مقادیر ترسیم کنیم:

image

حالا یه جدول دیگه می‌سازیم که مقادیرش رو از روی این دو مقدار محاسبه کنه:

image

مقدارها رو که می‌تونین حدس بزنین چی هستن، دیگه توضیح نمی‌دم.

حالا مقدارها رو انتخاب کنین…

image

و بعد نموداری که تو شکل می‌بینین رو انتخاب کنین…

image

این می‌شه نتیجه کار:

image

حالا روی یکی از میله‌ها کلیک راست کنین و Format Data Series رو انتخاب کنین. سمت چپ کادر محاوره‌ای که باز می‌شه Series Options رو انتخاب کنین و بعد دستگیره Gap Width رو کاملا به سمت چپ بکشین…

image

نتیجه می‌شه این:

image

حالا راهنما رو برمی‌دارم، حداکثر نمودار رو می‌برم روی 100٪، برچسب‌های محور عمودی رو هم پاک می‌کنم، خط‌های عمودی نمودار رو هم کمرنگ می‌کنم. صد البته نمودار رو کوچیک هم می‌کنم:

image

مرحله بعد رنگ‌آمیزیه. روی میله آبی رنگِ کوتاه کلیک کنین… حالا دوباره کلیک کنید تا فقط همون یه دونه انتخاب بشه… بعد کلیک راست و Format Data Point. حالا رنگش رو انتخاب کنین. همین کار رو با سه‌تا میله بعدی بکنین و به اون سه‌تا رنگ یکسانی بدین.

image

تموم!

 

شیوه ترسیم نمودارهای گروهی:

اگه با گروهی از مقادیر سر و کار داشته باشیم و بخوایم برای تک تکشون نموداری به روش قبل بکشیم خیلی وقت می‌گیره. در این صورت می‌شه به روشی که الان می‌گم نمودار رو ترسیم کرد.

این اطلاعات پایه:

image

کل اطلاعات رو همراه با برچسب‌ها انتخاب کنین و باهاش نمودار Clustered Culumn بکشین:

image

یه کم تر و تمیزش می‌کنیم:

image

حالا روی میله‌هایی که می‌خواین داخل قرار بگیرن کلیک راست کنین و Format Data Series رو انتخاب کنین. تو کادر محاوره‌ای که باز می‌شه Secondary Axis رو انتخاب کنین.

image

روی محور جدیدی که سمت راست کشیده شده کلیک کنین و بهش حداکثری بدین که برابر با محور سمت چپ باشه.

image

نمی‌دونم با این همه شکلی که تو این مطلب گذشتم چقدر طول می‌کشه صفحه‌تون کامل لود بشه، ولی به هر حال کار رو ادامه می‌دیم.

دوباره روی میله‌های داخلی کلیک راست کنین و Format Data Series رو انتخاب کنین و این دفعه Gap Width رو تا آخر سمت راست ببرین.

image

همین، تموم شد. تو این پروژه فرضی پیشرفت واقعی E از برنامه‌ریزیش بیشتره. مبارک باشه!

اگه دوست ندارین نمودارتون دوتا محور عمودی داشته باشه می‌تونین یکیشو پاک کنین، ولی به نظر من بهتره نکنین، چون اگه یه موقع حداکثرِ این دوتا نمودار با هم فرق کنه مقیاس دو گروه میله عوض می‌شه و نمودار اشتباه می‌شه.

نوشته نادر خرمی راد (Nader Khorrami Rad)
اشتراک مطالب سایت

با اشتراک در فرم زیر مطالب جدید برایتان ایمیل می‌شوند:

اشتراک مطالب در تلگرام